Bevolkingsonderzoek Zuid-West
Bevolkingsonderzoek Zuid-West Zuid Holland, Zeeland

Darmkanker

Proef-bevolkingsonderzoek darmkanker

In Nederland is dikke darmkanker, na prostaat en longkanker, de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Bij vrouwen is darmkanker na borstkanker de meest voorkomende vorm van kanker. Jaarlijks krijgen ongeveer 11.000 mensen in Nederland te horen dat zij dikke darmkanker hebben.

Op dit moment lopen er twee studies in de regio Rotterdam in een samenwerking met het Bevolkingsonderzoek Zuid-West. Met dit proef-bevolkingsonderzoek willen we bereiken dat door vroegtijdige ontdekking en behandeling van dikke darmkanker de sterfte aan deze ziekte afneemt en de behandeling minder belastend zal zijn voor patiënten. Uit internationaal onderzoek is gebleken dat de sterfte aan dikke darmkanker verminderd kan worden door een bevolkingsonderzoek. Deze vorm van kanker geeft namelijk pas in een laat stadium van de ziekte klachten. Als deze ziekte door screening in een vroeger stadium wordt gediagnosticeed, is een betere en minder ingrijpende behandeling mogelijk. 

De eerste studie (CORERO) is in november 2006 in de regio Rijnmond van start gegaan. Hiervoor werden willekeurig geselecteerde mannen en vrouwen van 50 tot en met 74 jaar opgeroepen om deel te nemen. In totaal zijn 15.000 mensen uitgenodigd om deel te nemen aan één van de drie verschillende onderzoeken: twee soorten ontlastingtesten (Hemoccult (gFOBT) en Immunochemische test (iFOBT)) en de sigmoïdoscopie. Bij deze laatste screeningsmethode wordt gebruik gemaakt van een flexibele slang, waarbij het laatste gedeelte van de dikke darm wordt bekeken. Uit dit onderzoek blijkt dat de opkomst het hoogste is voor de iFOBT (62%). Deze groep mensen werd gevraagd eenmalig ontlasting op te vangen. De opkomst in de gFOBT groep was wat lager (49%), waarschijnlijk omdat hier op drie verschillende dagen ontlasting moest worden opgevangen. De opkomst binnen de sigmoïdoscopie-groep was met 32% het laagste.

Naast de opkomst is ook de opbrengst onderzocht: Hoeveel dikke darmkanker en hun goedaardige voorstadia vinden we in elke onderzoeksgroep? Na een afwijkende ontlastingstest of sigmoïdoscopie, werden de deelnemers doorverwezen voor een colonoscopie. Dit is een inwendig onderzoek waarbij de gehele dikke darm met een flexible slang wordt bekeken. In de sigmoïdoscopie-groep werden de meeste afwijkingen gevonden. Dit is conform de verwachting, omdat een groot deel van darm al tijdens de sigmoïdoscopie bekeken wordt. Verder bleek uit deze studie dat de opbrengst van de iFOBT aanzienlijk beter is dan dat van de gFOBT. Vanwege de lage opbrengst van de gFOBT en de lagere opbrengst, zal met deze test geen verder onderzoek worden opgezet in de nabije toekomst.

Een tweede studie is in 2008 opgezet, waarin meer onderzoek zal worden gedaan rondom iFOBT-screening. Dit is een ontlastingstest (iFOBT) die thuis kan worden uitgevoerd. Nadat de test via de post is geretourneerd aan het laboratorium van het Erasmus MC, wordt de ontlasting geanalyseerd op de aanwezigheid van (onzichtbare) spoortjes bloed. Dit deel van de studie zal tot eind 2010 lopen en gedurende deze periode hebben we de volgende twee onderzoeksvragen:

1. Hoeveel mensen doen mee aan een tweede screeningsronde met één ontlastingstest na een interval van 1-, 2- of 3-jaar? Hoeveel dikke darmkanker en/of het goedaardige voorstadium vinden we binnen de verschillende groepen?

2. Hoeveel mensen doen mee als we twee ontlastingstestjes opsturen? Hoeveel dikke darmkanker en/of het goedaardige voorstadium vinden we in deze groep (in vergelijking tot 1 ontlastingstest). Door onderzoek uit het buitenland weten we dat (goedaardige voorlopers van) dikke darmkanker niet continue bloedverlies hoeft te geven. Deze groep mensen leveren dus erg belangrijke onderzoeksgegevens op.

Betrokken organisaties bij pilot
Het onderzoek wordt uitgevoerd door de afdelingen Maag-, Darm-, Leverziekten en Radiologie van het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam en het Erasmus MC in Rotterdam en door Maatschappelijke Gezondheidszorg van het Erasmus MC, Bevolkingsonderzoek Midden-West, Bevolkingsonderzoek Zuid-West en het Integraal Kankercentrum Amsterdam en Rotterdam (IKA en IKR).